Trud oświecony
Epoka oświecenia, przynosi wiele dzieł, w których na pierwszy plan wysuwa się motyw pracy. W Europie jest to np. powiastka filozoficzna Woltera pt. "Kandyd", w której autor proponuje pracę w gronie przyjaciół, przyjaciół imię poszanowania ideałów i wspólnych celów. Uważa, że tylko ona może ulepszyć życie, oraz dać wewnętrzny spokój i radość. Z problemem pracy można się spotkać także w powieści polskiej "Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki". Powieść przedstawia krytyczny obraz społeczeństwa Polskiego, jego zacofania, nieuctwa i lenistwa. Mikołaj Doświadczyński wychowany przez guwernantów, woli oddawać się zabawom i hazardowi, a nie uczciwej pracy. W pogoni za cudzoziemską modą popada w degrengoladę moralną. Dopiero edukacja na wyspie Nipu, wskazuje mu sens życia, uczy sprawiedliwości, miłości i szacunku dla uczciwej pracy. Przewodnikiem jest dla niego mędrzec Xaoo, który uczynił z niego sługę i parobka. Doświadczenie życiowe, które zdobył bohater, powoduje jego wewnętrzną przemianę. Staje się pracowitym, wzorowym gospodarzem i opiekunem podwładnych.
Praca w ujęciu literackim .